✍ {autor} · 📅 29 آبان 1405 · 🌐 aembearings.ir

رشد رباتهای صنعتی، رباتهای انساننما و سیستمهای اتوماسیون پیشرفته میتواند تقاضا برای بلبرینگها و رولبرینگهای دقیق را طی دهههای آینده بهشدت افزایش دهد. بر اساس تحلیل منتشرشده در BearingNews، ارزش بازار جهانی بیرینگهای دقیق مورد استفاده در رباتیک ممکن است از حدود ۱٫۱۷ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۵ به ۱۶ میلیارد یورو در سال ۲۰۵۰ برسد.
صنعت رباتیک در حال ورود به مرحلهای جدید است؛ مرحلهای که میتواند ساختار تقاضا برای بلبرینگها، رولبرینگها و قطعات انتقال حرکت را در بازار جهانی تغییر دهد.
در گذشته، استفاده از رباتهای صنعتی عمدتاً به کارخانههای خودروسازی، خطوط جوشکاری، مونتاژ و فرآیندهای تکراری تولید محدود بود. اما امروزه رباتها به حوزههای گستردهتری از جمله پزشکی، انبارداری، کشاورزی، آزمایشگاهها و فعالیتهای خدماتی وارد شدهاند.
همزمان با پیشرفت هوش مصنوعی، حسگرها، باتریها و موتورهای الکتریکی، رباتها توانایی انجام فعالیتهای پیچیدهتری را پیدا میکنند. این تحول برای تولیدکنندگان بلبرینگ و رولبرینگ اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تقریباً تمامی حرکات مکانیکی رباتها به قطعاتی وابستهاند که حرکت را با دقت و اصطکاک کنترلشده امکانپذیر میکنند.
بر اساس اطلاعات فدراسیون بینالمللی رباتیک (IFR) که در گزارش BearingNews نقل شده است، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۵۴۲ هزار ربات صنعتی جدید در سراسر جهان نصب شدهاند.
همچنین تعداد رباتهای صنعتی فعال در جهان به حدود ۴٫۶۶ میلیون دستگاه رسیده است.
آسیا بزرگترین بازار رباتهای صنعتی محسوب میشود و تقریباً سهچهارم نصبهای جدید جهان را به خود اختصاص داده است. چین نیز بهتنهایی بیش از نیمی از رباتهای صنعتی نصبشده در سال ۲۰۲۴ را در اختیار داشته است.
در کنار صنایع سنتی مانند خودروسازی، الکترونیک و فلزکاری، استفاده از رباتها در صنایع غذایی، داروسازی، لجستیک و شرکتهای کوچک و متوسط نیز در حال گسترش است.
این تغییر نشان میدهد که رشد آینده صنعت رباتیک تنها به افزایش تعداد رباتها در کارخانههای بزرگ محدود نخواهد بود؛ بلکه ورود اتوماسیون به حوزههای جدید میتواند بازار وسیعتری برای تأمینکنندگان قطعات مکانیکی ایجاد کند.
حرکت دقیق یکی از اساسیترین ویژگیهای عملکرد رباتهاست.
مفاصل بازوهای رباتیک، مچها، شانهها، زانوها، چرخها، موتورها و گیربکسها برای حرکت صحیح به مجموعهای از قطعات مکانیکی نیاز دارند که بلبرینگها و رولبرینگها نقش مهمی در آنها ایفا میکنند.
کیفیت و طراحی بیرینگها بر عوامل متعددی تأثیر میگذارد، از جمله:
دقت موقعیتیابی و تکرارپذیری حرکت
استحکام و صلبیت مفاصل
میزان اصطکاک و مصرف انرژی
سرعت و نرمی حرکت
لرزش و صدای سیستم
ظرفیت تحمل بار
طول عمر تجهیزات
یکی از چالشهای مهم در طراحی رباتها، کنترل لقی مکانیکی است. حتی تغییرات بسیار کوچک در موقعیت یک مفصل میتواند باعث ایجاد خطای قابلاندازهگیری در انتهای بازوی ربات شود.
همچنین برخلاف بسیاری از ماشینآلات صنعتی که بیرینگهای آنها بهصورت مداوم میچرخند، مفاصل رباتیک اغلب حرکات رفتوبرگشتی با زاویه محدود دارند. این نوع حرکت میتواند مشکلات خاصی در روانکاری ایجاد کند؛ از جمله فرسایش ناشی از ریزحرکتها، جابهجایی گریس و کاهش روانکاری مؤثر.
به همین دلیل، انتخاب بیرینگ مناسب برای تجهیزات رباتیک به بررسی دقیق شرایط بارگذاری، نوع حرکت، اصطکاک و الزامات دقت نیاز دارد.
رباتهای صنعتی ششمحوره از شناختهشدهترین تجهیزات اتوماسیون هستند. این رباتها در فعالیتهایی مانند جوشکاری، رنگآمیزی، مونتاژ، جابهجایی قطعات و بستهبندی مورد استفاده قرار میگیرند.
مفاصل اصلی این رباتها باید بتوانند همزمان بارهای شعاعی، محوری و گشتاورهای واژگونی را تحمل کنند؛ درحالیکه دقت و صلبیت مکانیکی خود را حفظ میکنند.
رباتهای همکار برای فعالیت در نزدیکی نیروی انسانی طراحی میشوند.
در مقایسه با رباتهای صنعتی سنتی، مفاصل این تجهیزات معمولاً باید سبکتر، کوچکتر، کمصداتر و دارای اصطکاک کمتری باشند.
در یک مفصل ربات همکار ممکن است سرووموتور، انکودر، ترمز، گیربکس دقیق، حسگر گشتاور و مجموعه بیرینگ در یک محفظه فشرده قرار بگیرند.
رباتهای متحرک خودران در انبارها، مراکز توزیع، کارخانهها، بیمارستانها و فرودگاهها کاربرد دارند.
این تجهیزات برای حرکت و جابهجایی به بیرینگهای چرخ، موتورهای الکتریکی، گیربکسها، سیستمهای فرمان و مکانیزمهای بالابر نیاز دارند.
اگرچه ارزش بیرینگهای مصرفی در هر ربات متحرک ممکن است کمتر از رباتهای مفصلی پیشرفته باشد، اما ظرفیت تولید انبوه این تجهیزات میتواند تقاضای قابلتوجهی ایجاد کند.
رباتهای جراحی، توانبخشی، تشخیصی و تجهیزات اتوماسیون آزمایشگاهی به دقت و قابلیت اطمینان بسیار بالایی نیاز دارند.
در این کاربردها، ویژگیهایی مانند اصطکاک پایین، صدای بسیار کم، حرکت یکنواخت، روانکاری تمیز و تولید حداقلی ذرات اهمیت ویژهای دارند.
به همین دلیل، رباتیک پزشکی میتواند یکی از بازارهای تخصصی و پیشرفته برای تولیدکنندگان بیرینگهای دقیق باشد.
یکی از مهمترین فرصتهای بلندمدت صنعت بیرینگ، توسعه رباتهای انساننماست.
شرکتهایی مانند Tesla، Figure AI، Apptronik، Agility Robotics، Unitree، UBTech و AgiBot در حال توسعه رباتهایی هستند که بتوانند فعالیتهای فیزیکی مشابه انسان انجام دهند.
این رباتها دارای مفاصل متعددی در گردن، شانه، آرنج، مچ، انگشتان، کمر، لگن، زانو و مچ پا هستند.
بسته به طراحی، یک ربات انساننما ممکن است بین ۲۵ تا بیش از ۶۰ درجه آزادی داشته باشد.
طبق برآورد BearingNews، یک ربات انساننمای پیشرفته میتواند حدود ۶۰ تا بیش از ۱۰۰ موقعیت نصب بیرینگ داشته باشد؛ البته این تعداد به معماری مکانیکی و نوع عملگرهای استفادهشده بستگی دارد.
تعداد بیرینگهای مصرفی در هر ربات ثابت نیست و با توجه به ساختار مکانیکی آن تغییر میکند.
برآوردهای ارائهشده در مقاله BearingNews به شرح زیر است:
| نوع ربات | تعداد تقریبی موقعیت بیرینگ |
|---|---|
| ربات صنعتی ششمحوره | ۳۰ تا ۷۰ یا بیشتر |
| ربات همکار (Cobot) | ۲۵ تا ۵۰ |
| ربات متحرک خودران (AMR) | ۸ تا ۲۰ |
| ربات پزشکی | ۲۰ تا ۵۰ یا بیشتر |
| ربات انساننما | ۶۰ تا بیش از ۱۰۰ |
این اعداد استاندارد قطعی صنعت نیستند و صرفاً تصویری از میزان استفاده احتمالی بیرینگ در معماریهای مختلف ربات ارائه میکنند.
توسعه تجهیزات رباتیک میتواند تقاضا برای چند گروه از بیرینگهای تخصصی را افزایش دهد.
رولبرینگهای متقاطع از رولرهای استوانهای تشکیل شدهاند که بهصورت متناوب با زاویه ۹۰ درجه قرار میگیرند.
این ساختار امکان تحمل همزمان بار شعاعی، بار محوری و گشتاور واژگونی را فراهم میکند.
صلبیت بالا، دقت چرخش و طراحی فشرده باعث شده است این رولبرینگها در پایه، شانه، آرنج، مچ و خروجی گیربکسهای دقیق رباتها کاربرد داشته باشند.
طبق برآورد مقاله، رولبرینگهای متقاطع در حال حاضر حدود یکسوم بازار بیرینگهای دقیق رباتیک را تشکیل میدهند.
بلبرینگهای مقطع نازک امکان ایجاد قطر داخلی بزرگ را با وزن و ابعاد مقطع نسبتاً کم فراهم میکنند.
این ویژگی برای مفاصل رباتیک اهمیت دارد؛ زیرا کابلهای برق، خطوط داده، حسگرها و لولههای پنوماتیک ممکن است از مرکز مفصل عبور کنند.
کاهش وزن این بیرینگها همچنین میتواند به کاهش گشتاور مورد نیاز موتور و مصرف انرژی در رباتهای باتریدار کمک کند.
بلبرینگهای تماس زاویهای قادر به تحمل ترکیبی از بارهای محوری و شعاعی هستند.
امکان اعمال پیشبار، صلبیت مناسب و اصطکاک نسبتاً پایین، آنها را برای سرووموتورها، گیربکسهای دقیق، مفاصل رباتیک و سیستمهای پشتیبانی بالاسکرو مناسب میسازد.
گیربکسهای دقیق یکی از مهمترین بخشهای سیستم حرکتی رباتها هستند.
گیربکسهای هارمونیک یا Strain-Wave از اجزایی مانند مولد موج، اسپلاین انعطافپذیر و اسپلاین دایرهای تشکیل میشوند.
بیرینگ مخصوص مولد موج در هنگام کار بهطور مداوم تغییر شکل بیضوی را تجربه میکند و بنابراین به طراحی ویژهای برای تحمل تنشهای تکراری نیاز دارد.
گیربکسهای سیکلوئیدی و RV نیز دارای مجموعههای مختلف بیرینگ برای شفتهای خارج از مرکز، ورودی و خروجی هستند.
رولبرینگهای سوزنی به دلیل ظرفیت تحمل بار بالا نسبت به ابعاد شعاعی خود، برای عملگرهای کوچک و فشرده مناسب هستند.
این ویژگی میتواند در گیربکسهای سیارهای و مفاصل رباتیک با چگالی گشتاور بالا اهمیت پیدا کند.
توسعه دستهای رباتیک با قابلیت حرکت مستقل انگشتان میتواند تقاضا برای بلبرینگهای بسیار کوچک را افزایش دهد.
عملگرهای کوچک موجود در انگشتان ربات ممکن است به بلبرینگهای مینیاتوری، چرخدندهها و سیستمهای محرک کوچک نیاز داشته باشند.
این گروه از بیرینگها هماکنون نیز در تجهیزات پزشکی، آزمایشگاهی و ابزارهای انتهایی کوچک مورد استفاده قرار میگیرند.
همه حرکات رباتها چرخشی نیستند. رباتهای کارتزین، گانتری و برخی عملگرهای رباتهای انساننما از حرکت خطی استفاده میکنند.
سیستمهای بالاسکرو، رولر اسکرو و رولر اسکرو سیارهای، حرکت چرخشی موتور را به نیروی خطی تبدیل میکنند.
این مکانیزمها به بیرینگهای پشتیبان دقیق با توان تحمل بار محوری بالا نیاز دارند.
علاوه بر این گروهها، بلبرینگهای شیار عمیق همچنان در موتورها، چرخها و تجهیزات جانبی رباتها کاربرد گستردهای خواهند داشت.
یکی از مهمترین بخشهای تحلیل BearingNews به بررسی آینده اقتصادی بازار بیرینگهای دقیق رباتیک اختصاص دارد.
این رسانه توضیح میدهد که در حال حاضر پایگاه داده جامع و یکپارچهای برای اندازهگیری دقیق ارزش و تعداد بیرینگهای فروختهشده به صنعت رباتیک وجود ندارد.
به همین دلیل، اعداد این تحلیل با استفاده از برآوردهای بازار منتشرشده توسط منابع ثالث تهیه شدهاند.
بر اساس سناریوی پایه این تحلیل، ارزش بازار جهانی بیرینگهای دقیق رباتیک ممکن است به شکل زیر افزایش یابد:
| سال | ارزش تخمینی بازار | تقاضای سالانه تخمینی |
|---|---|---|
| ۲۰۲۵ | ۱٫۱۷ میلیارد یورو | ۳۵ میلیون عدد |
| ۲۰۳۰ | ۲ میلیارد یورو | ۶۰ میلیون عدد |
| ۲۰۳۵ | ۳٫۵ میلیارد یورو | ۱۲۰ میلیون عدد |
| ۲۰۴۰ | ۶٫۵ میلیارد یورو | ۲۷۰ میلیون عدد |
| ۲۰۴۵ | ۱۰٫۶ میلیارد یورو | ۵۲۰ میلیون عدد |
| ۲۰۵۰ | ۱۶ میلیارد یورو | ۹۰۰ میلیون عدد |
این سناریو نشاندهنده نرخ رشد متوسط سالانه بلندمدت حدود ۱۱ درصد برای ارزش بازار است.
البته نویسنده تأکید میکند که این اعداد پیشبینی قطعی نیستند و باید بهعنوان سناریوهای راهبردی در نظر گرفته شوند.
بر اساس تحلیل ارائهشده، سه وضعیت متفاوت برای آینده این بازار قابل تصور است:
سناریوی محافظهکارانه: ارزش بازار بیرینگهای دقیق رباتیک در سال ۲۰۵۰ به حدود ۶ میلیارد یورو میرسد.
سناریوی پایه: ارزش بازار به حدود ۱۶ میلیارد یورو افزایش پیدا میکند.
سناریوی رشد سریع رباتهای انساننما: ارزش بازار قابل دستیابی میتواند از ۴۲ میلیارد یورو فراتر رود.
میزان تحقق این سناریوها به عوامل مختلفی از جمله پیشرفت هوش مصنوعی، فناوری باتری، قابلیت اطمینان رباتها، مقررات، هزینه تولید و اقتصاد نیروی کار بستگی دارد.
بر اساس برآورد مطرحشده در مقاله، در سال ۲۰۲۵ احتمالاً حدود ۱۳ تا ۱۶ هزار ربات انساننما در جهان عرضه یا نصب شدهاند.
در این مقیاس، ارزش بازار بیرینگهای مورد استفاده در رباتهای انساننما هنوز محدود است و در حد دهها میلیون یورو برآورد میشود.
با این حال، اگر تولید سالانه این رباتها در سال ۲۰۳۰ به حدود ۲۵۰ تا ۷۵۰ هزار دستگاه برسد و هر ربات دارای ۷۰ تا ۱۰۰ موقعیت بیرینگ باشد، تقاضای سالانه این بخش میتواند به دهها میلیون بیرینگ برسد.
برای سال ۲۰۳۵ نیز پیشبینیهای خارجی نقلشده در مقاله، عرضه حدود ۱٫۴ تا ۲٫۶ میلیون ربات انساننما را مطرح کردهاند. چنین حجمی میتواند به تقاضای سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون بیرینگ منجر شود.
البته میزان عدم قطعیت در پیشبینیهای بلندمدت، بهویژه بعد از سال ۲۰۳۵، بسیار زیاد است.
علاوه بر تعداد بیرینگها، ارزش قطعات مصرفی در هر ربات نیز اهمیت دارد.
بر اساس ارقام تقریبی مقاله:
| نوع ربات | ارزش تقریبی بیرینگهای مصرفی |
|---|---|
| ربات صنعتی سنگین | ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ یورو |
| ربات صنعتی متوسط | ۸۰۰ تا ۲۵۰۰ یورو |
| ربات همکار | ۳۵۰ تا ۱۲۰۰ یورو |
| ربات انساننمای نسل اولیه | ۸۰۰ تا ۲۵۰۰ یورو |
در رباتهای پزشکی، ارزش بیرینگها میتواند از این محدودهها فراتر رود؛ زیرا الزامات فنی و دقت مورد نیاز بسیار بالاست.
همچنین با افزایش مقیاس تولید رباتهای انساننما، استانداردسازی عملگرها و بهبود فرآیندهای ساخت، هزینه متوسط بیرینگهای مصرفی در هر دستگاه ممکن است کاهش پیدا کند.
یکی از تغییرات راهبردی مطرحشده در گزارش BearingNews، حرکت صنعت رباتیک به سمت استفاده از ماژولهای حرکتی یکپارچه است.
در گذشته، تولیدکنندگان بیرینگ قطعات خود را بهصورت جداگانه عرضه میکردند و سازندگان ربات آنها را همراه با موتور، گیربکس و سایر تجهیزات مونتاژ میکردند.
اما در طراحیهای جدید، استفاده از مجموعههای یکپارچه اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
یک مفصل رباتیک پیشرفته میتواند اجزای زیر را در یک ماژول فشرده داشته باشد:
بیرینگ
گیربکس دقیق
سرووموتور
انکودر
حسگر گشتاور
ترمز
کنترلر
سیستم پایش وضعیت
این روند میتواند فرصت جدیدی برای تولیدکنندگان بیرینگ ایجاد کند تا علاوه بر عرضه قطعات مستقل، در تولید سیستمهای کامل کنترل حرکت نیز مشارکت داشته باشند.
طبق تحلیل مقاله، ارزش اقتصادی عرضه یک مفصل رباتیک کامل ممکن است چندین برابر ارزش فروش بیرینگ بهتنهایی باشد.
یکی دیگر از حوزههای مطرحشده در این تحلیل، توسعه بیرینگهای مجهز به حسگر است.
چنین بیرینگهایی در آینده ممکن است امکان اندازهگیری پارامترهایی مانند دما، لرزش، بار، گشتاور، موقعیت و وضعیت روانکاری را فراهم کنند.
اطلاعات بهدستآمده میتواند مستقیماً در اختیار سیستم کنترل ربات قرار گیرد.
این قابلیتها میتوانند برای نگهداری پیشبینانه، تشخیص اضافهبار، شناسایی برخورد و برآورد عمر باقیمانده قطعات مورد استفاده قرار بگیرند.
در این شرایط، بیرینگ دیگر صرفاً یک قطعه مکانیکی غیرفعال نخواهد بود؛ بلکه میتواند بخشی از سیستم پایش و حسگری ربات باشد.
رشد تعداد رباتهای فعال در جهان تنها بر فروش قطعات مورد نیاز برای تولید دستگاههای جدید تأثیر نمیگذارد.
با افزایش عمر تجهیزات، نیاز به تعمیر، بازسازی و تعویض قطعات مکانیکی نیز بیشتر میشود.
مجموعههای مفصلی، گیربکسها و عملگرهای رباتیک پس از دورهای از فعالیت ممکن است به سرویس یا بازسازی نیاز داشته باشند.
این موضوع فرصتهایی برای توزیعکنندگان بیرینگ، شرکتهای تعمیراتی و متخصصان نگهداری و تعمیرات ایجاد میکند.
تعویض بیرینگ، تعمیر گیربکس، بازسازی عملگرها، روانکاری، پایش وضعیت و نوسازی رباتها از جمله خدمات مطرحشده در این بازار هستند.
تحلیل BearingNews احتمال میدهد که تا سالهای ۲۰۴۰ یا ۲۰۵۰، بازار خدمات و قطعات یدکی رباتها بتواند از نظر اهمیت به بازار تأمین قطعات تجهیزات تازهتولیدشده نزدیک شود.
با وجود ظرفیت رشد بالا، آینده تجاری رباتهای انساننما همچنان با ابهامات زیادی همراه است.
توسعه هوش مصنوعی برای فعالیت در دنیای فیزیکی پیچیدگیهای بیشتری نسبت به سامانههای صرفاً نرمافزاری دارد.
از سوی دیگر، محدودیت چگالی انرژی باتریها بر مدت فعالیت رباتها تأثیر میگذارد. تعداد زیاد عملگرها نیز احتمال خرابی قطعات و پیچیدگی نگهداری را افزایش میدهد.
قابلیت اطمینان، ایمنی، مقررات و رقابت اقتصادی رباتها با نیروی انسانی از دیگر عواملی هستند که میتوانند سرعت گسترش این فناوری را تعیین کنند.
بنابراین، تحقق پیشبینیهای بلندمدت بازار بیرینگ به میزان موفقیت صنعت رباتیک در عبور از این چالشها وابسته خواهد بود.
گسترش استفاده از رباتها در کارخانهها، مراکز درمانی، انبارها و سایر محیطهای کاری میتواند یکی از مهمترین محرکهای رشد تقاضا برای بیرینگهای پیشرفته در دهههای آینده باشد.
بر اساس سناریوی پایه تحلیل BearingNews، بازار بیرینگهای دقیق رباتیک تا سال ۲۰۵۰ میتواند به ارزش سالانه ۱۶ میلیارد یورو و تقاضای نزدیک به ۹۰۰ میلیون قطعه برسد.
با این حال، اهمیت این بازار تنها در افزایش تعداد بیرینگهای مصرفی نیست.
نیاز روزافزون به دقت، ابعاد کوچکتر، وزن کمتر، اصطکاک پایین، صلبیت بالا و سیستمهای حرکتی یکپارچه میتواند جهت توسعه فناوری در صنعت بلبرینگ و رولبرینگ را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در نتیجه، تولیدکنندگانی که توانایی پاسخگویی به نیازهای پیچیده حرکت در نسل جدید رباتها را داشته باشند، ممکن است از فرصتهای رشد بیشتری بهرهمند شوند.
منبع: BearingNews
عنوان مقاله اصلی: Robotics Could Become One of the Bearing Industry’s Biggest Growth Markets
تاریخ انتشار: ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶
توضیح: آمار مربوط به سالهای آینده، سناریوها و برآوردهای منتشرشده در منبع اصلی هستند و نباید بهعنوان نتایج قطعی در نظر گرفته شوند.
منبع: {link}